prajñāpāramitā-hṛdaya-sūtram

प्रज्ञापारमिताहृदयसूत्रम् prajñāpāramitā-hṛdaya-sūtram

संक्षिप्तमातृका saṃkṣiptamātṛkā

Kinh tâm trí tuệ cứu cánh.

Bà mẹ tinh yếu (của Bát Nhã)

1- Liên từ khó nhận dạng

ज्ञा jñā (ज् j + ञा ñā ), त्र tra (त् t + र ra )

2- Từ ngữ

प्रज्ञा prajñā (f.) = trí tuệ智慧 (般若) wisdom, intelligence, knowledge

पारमिता pāramitā (f.) = sự toàn hảo, sự qua bờ bên kia, ba-la-mật 波羅蜜, cứu cánh

हृदय hṛdaya (n.) = trái tim, tâm 心, the heart

सूत्र sūtra (n.) = kinh 經

सम्-क्षिप् sam-kṣip (6)[1] = gom lại, tụ lại, tập trung, cô đọng

मातृका mātṛkā (f.) = mẹ 母, nguồn gốc 母

3- Ngữ pháp

* पारमिता pāramitā (f.) → pāramitā (nom., sing.)

pāramitā (cứu cánh) là danh từ nữ tính (f.) ở Chủ cách (nom.), số ít (sing.) giữ nguyên dạng gốc, không biến đổi.[2]

* सम्-क्षिप् sam-kṣip (6) → saṃkṣipta (ppp.)

Động từ saṃkṣip (tinh yếu) ở quá khứ phân từ (ppp.), số ít (sing.), có dạng saṃkṣipta[3]

* मातृका mātṛkā (f.) → mātṛkā (nom., sing.)

mātṛkā (mẹ) là danh từ nữ tính (f.) có âm kết thúc là -ā, ở sự kiện Chủ ngữ (nom.) và số ít (sing.).

* [saṃkṣipta (tinh yếu) + mātṛkā (mẹ)] (karm.) →  saṃkṣiptamātṛkā

Đây là hợp từ Karmadhāraya (karm.): Thành phần thứ nhất saṃkṣipta (tinh yếu) miêu tả tính chất của thành phần thứ hai mātṛkā (mẹ), theo dạng [ppp.+N.].

Phần “hợp từ” rất khó đối với người Việt chúng ta vì cách kết cấu của hợp từ khá phức tạp, nên bước đầu chúng ta tạm xem các dạng được nêu tóm tắt như trên, sau này sẽ xem chi tiết toàn bài “Hợp từ”khi gặp hợp từ trong các bài tới

4- Chú thích

[1] sam-kṣip là kết hợp từ 2 gốc: sam (cùng, chung) và kṣip (quăng, ném).

[2] Xem phụ lục Bảng từ hình biến hóa của danh từ nữ tính có âm cuối -ā.

SỐ ÍT SỐ HAI SỐ NHIỀU
Nom. ā e āḥ
Acc. ām āḥ
Instr. ayā ābhyām ibhiḥ
Dat. āyai ibhyaḥ
Abl. āyāḥ
Gen. āyāḥ ayoḥ īnām
Loc āyām iṣu
Voc. e āḥ

 

[3] sam-kṣip ở Quá khứ phân từ (ppp.) = gốc + ta = saṃkṣipta

Chúng ta sẽ xem các phần ĐỘNG TỪ trong những bài tới.

Bây giờ mời các bạn xem phần DANH TỪnoun danhtu

DANH TỪ và cách chia (biến cách) của một danh từ nam tính tận cùng bằng a, nữ tính tận cùng bằng ā


< Trở về mục lục

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *